AIO 2026 raporu: Afrika'da yapay zeka kullanımında veri belirleyici

Kıtanın sigorta sektörünü temsil eden pan-Afrika kuruluşu Afrika Sigorta Örgütü (African Insurance Organisation, AIO), danışmanlık şirketi Faber Consulting'in hazırladığı 2026 Yıllık Raporu'nu yayımladı. Rapor, Afrika'da ekonomik büyümenin sürdüğünü, sigorta pazarlarının gelişmişlik düzeyinde ülkeler arasında belirgin farklar bulunduğunu ve bölgesel reasürörlerin görece güçlü sonuçlar elde ettiğini ortaya koyuyor. AIO, güvenilir ve tutarlı veriye erişimi, sigortacıların yapay zeka teknolojilerini ne ölçüde etkin uygulayabileceğini belirleyen temel etken olarak tanımlıyor.

Rapora göre Afrika ekonomileri 2025'te tahmini ortalama %4,4 reel gayri safi yurt içi hasıla (GSYH) büyümesi kaydederek %3,4'lük küresel ortalamanın üzerine çıktı; 22 Afrika ekonomisi %5'in üzerinde büyürken dünyanın en hızlı büyüyen 20 ekonomisinden 12'si kıtada yer aldı. Rapor, görünümdeki iyileşmenin bir bölümünü parasal gevşemeye bağlıyor: ortalama enflasyon Ocak 2025'teki %21,8'den Aralık'ta %13,7'ye geriledi. En güçlü bölgesel büyüme %6,6 ile Doğu Afrika'da görülürken Etiyopya %9,8, Ruanda %7,5 büyüdü. AIO'ya göre 2026 görünümü ise petrol, gaz, gıda ve gübre fiyatlarını artıran Orta Doğu'daki savaştan etkilendi; Afrika Kalkınma Bankası Grubu (AfDB) kıta için 2026'da %4,2, 2027'de %4,4 büyüme öngörüyor.

Ekonomik performansa karşın sigorta penetrasyonu kıtanın büyük bölümünde sınırlı kalıyor. İncelenen pazarlar arasında %7,4'lük küresel penetrasyon ortalamasını aşan tek ülke, sigorta harcamalarının GSYH'ye oranı %11,5 olan Güney Afrika oldu; Namibya'da oran %7,4 olarak gerçekleşti. Hayat primleri 43,8 milyar dolarla Güney Afrika'da yoğunlaşırken Fas'ta 3,1 milyar dolar, Kenya'da 1,8 milyar dolar düzeyinde kaldı. Hayat dışı branşta Güney Afrika 13,3 milyar dolarla incelenen 22 pazarın toplamının yaklaşık %47'sini üretti; onu Fas (3,6 milyar dolar), Kenya (1,8 milyar dolar), Mısır (1,6 milyar dolar), Cezayir (1,3 milyar dolar) ve Nijerya (1,0 milyar dolar) izledi.

AIO'ya göre zorunlu sigorta branşlarında faaliyet gösteren şirketler çoğunlukla dar risk kabul marjlarıyla çalışıyor ya da risk kabulden çok az kar elde ediyor veya hiç kar edemiyor, bu nedenle bazı pazarlarda yatırım gelirleri kazancın önemli bir kısmını oluşturuyor. Rapor, Afrika'daki sigortacıların genellikle büyük devlet tahvili portföyleri taşıdığını belirterek bu bağımlılığın ülke riskine maruziyeti artırabileceği uyarısında bulunuyor. AM Best verilerine dayanan rapora göre Sahra altı Afrika reasürörleri 2025'te üst üste üçüncü yıl çift haneli özkaynak karlılığı elde etti, birleşik oranları %91,2 oldu.

Raporun yapay zekaya ayrılan bölümünde, birçok sigortacının teknolojiyi pilot projelerle test ettiği, ancak görece az sayıda şirketin onu günlük operasyonlarına tam olarak entegre ettiği belirtiliyor; yapılandırılmış veriye sınırlı erişim, nitelikli uzman eksikliği ve düzenleyici belirsizlik engel olmayı sürdürüyor. AIO, eski teknoloji altyapısıyla kısıtlı olmayan şirketlerin yeni sistemleri mevcut platformları yenilemenin karmaşıklığı olmadan benimsemekte daha avantajlı olabileceğine dikkat çekiyor. Rapora göre veri kalitesi ve temsil gücü, veri miktarından daha önemli; eksik, tutarsız ya da temsil gücü düşük verilerle eğitilen modeller hatalı risk değerlendirmelerine ve sistematik fiyatlama hatalarına yol açabilir. AIO, kağıt kayıtlara veya eski sistemlerde tutulan bilgilere dayanmayı sürdüren pazarlardaki bu sınırlamaları, yaygın yapay zeka kullanımı için gereken veri kaynaklarının geliştirilmesinin önünde engel olarak görüyor.

AIO, kıta genelindeki sigorta istatistiklerini bir araya getirmeyi ve sektör analizi için daha standart bilgi oluşturmayı amaçlayan Afrika Sigorta Veri Deposu'nun (African Insurance Data Repository, AIDR) eş sponsorları arasında yer alıyor. AIO Genel Sekreteri Jean Baptiste Ntukamazina, "Yapay zeka ancak dayandığı veri kadar iyidir" diyerek AIDR'nin Afrika sigorta sektörü için analizi anlamlı kılacak, derlenmiş ve doğrulanmış girdileri sağlayacağını, sigortacıların karar vericilerin güvenebileceği sonuçlar üretmesine temel oluşturmasını umduklarını söyledi. Rapora göre Kenya, Etiyopya ve Nijerya'da parametrik sigorta ürünleri geniş ölçekte devreye alınırken, geleneksel sigorta verisinin kıt olduğu pazarlarda uydu görüntüleri, mobil para işlem örüntüleri ve telematik maruziyet değerlendirmesinde kullanılıyor. Rapor ayrıca yapay zeka öncelikli iş modeliyle çalışan Güney Afrikalı sigortacı Naked Insurance'ın bildirildiğine göre 90 saniyenin altında bağlayıcı teklif verebildiğini örnek gösteriyor.